Mốc quy chiếu
Một mẩu cánh kiến đỏ mua ở hàng thuốc bắc, hơ nóng nhẹ.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Ngọt, ấm, có nét mật và một chút da. Khi hơ nóng thì phần ngọt nổi lên rõ; ở nhiệt độ phòng nó gần như không toả.
Đây là nhựa do một loài rệp tiết ra trên thân cây, không phải nhựa cây. Về nguồn gốc nó là vật liệu động vật chứ không phải thực vật.
Rất nặng và rất bền. Cánh kiến có mặt từ lâu trong nghề sơn mài và nghề làm hương.
Cách ngửi mục này
Lấy một mẩu nhỏ, đặt lên một mảnh kim loại và hơ trên ngọn nến ở khoảng cách xa cho nó ấm chứ đừng cháy. Ngửi làn hơi bốc lên. Nếu để cháy thì phần ngọt mất hết và chỉ còn khét.
Vì sao mục này khó
Vì ở nhiệt độ phòng nó gần như không có mùi, nên người thử lần đầu thường kết luận rằng nó vô vị. Nhiệt là điều kiện bắt buộc.
Đừng nhầm với
Mục này
Cánh kiến
Họ Nhựa gỗ
Cánh kiến chỉ toả khi hơ nóng, ngọt trực diện và có nét mật; trầm kín hơn, có nét mật khói và bám rất lâu. Cánh kiến ngọt trực diện, trầm thì kín.
Ghi chú khoa học
Cánh kiến đỏ là nhựa do rệp cánh kiến (chi Kerria) tiết ra trên cành cây, không phải nhựa của chính cây. Thành phần chính là các acid nhựa như acid aleuritic, acid shellolic và acid jalaric — những phân tử lớn, không bay hơi ở nhiệt độ phòng, nên cánh kiến gần như không mùi khi để yên.
Nét ngọt ấm xuất hiện khi hơ nóng nhiều khả năng đến từ sản phẩm phân huỷ nhiệt, nhưng chúng tôi chưa tìm được phân tích bay hơi riêng để chỉ tên chất. Đừng nhầm với cánh kiến trắng — nhựa cây bồ đề (Styrax), tức benzoin — vốn giàu vanillin và acid benzoic: hai vật liệu khác nhau dùng chung một tên.
Trong đời sống Việt
Cánh kiến từng là mặt hàng xuất khẩu quan trọng của vùng Tây Bắc, dùng làm sơn, làm thuốc nhuộm và làm chất kết dính trong nghề sơn mài. Vai trò hương liệu của nó ở Việt Nam luôn là thứ yếu so với vai trò vật liệu.