Mốc quy chiếu
Một hòn than củi đang đỏ, ngửi làn hơi bốc lên cách nửa mét.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Khô, nóng, khoáng, có nét gỗ cháy sâu và gần như không có khói. Nặng, bền, và bám vào quần áo cả ngày.
Khác khói rơm ở chỗ than đã cháy hết phần dễ bay hơi từ lâu. Cái bạn ngửi thấy là giai đoạn cuối của quá trình cháy, khi chỉ còn carbon và khoáng. Rơm cho khói ngọt và nhiều nhựa; than cho hơi khô và sạch.
Đây là mục cuối cùng trong họ khói khoáng theo cả hai nghĩa: cuối trên dải bay hơi, và cuối trong chuỗi biến đổi của gỗ dưới lửa.
Cách ngửi mục này
Nhóm một bếp than củi, đợi tới khi than đỏ đều và hết khói. Ngửi làn hơi từ khoảng cách nửa mét — đừng ngửi lúc còn khói, vì lúc đó bạn đang ngửi khói chứ không phải than.
Vì sao mục này khó
Vì người ta ngửi quá sớm, khi than còn khói. Phải đợi giai đoạn than đỏ không khói, và giai đoạn đó đòi hỏi kiên nhẫn.
Đừng nhầm với
Mục này
Than củi
Họ Khói khoáng
Rơm cho khói ngọt và nhiều nhựa; than đã cháy hết phần bay hơi nên chỉ còn hơi khô và khoáng.
Ghi chú khoa học
Than củi là gỗ đã bị nhiệt phân hết phần bay hơi, nên bản thân nó gần như không mùi khi nguội. Mùi xuất hiện khi đốt là sản phẩm của phần carbon phản ứng với oxy cùng những vết nhựa còn sót. Than càng làm kỹ thì càng ít mùi — điều ngược với trực giác của người mới nướng.
Trong đời sống Việt
Bếp than củi và bếp than tổ ong từng là hình ảnh phổ biến của đô thị Việt Nam, nay đã bị hạn chế vì ô nhiễm. Mùi than đỏ giờ chủ yếu chỉ còn ở hàng nướng và ở nông thôn.