Mốc quy chiếu
Đống rơm đốt ngoài đồng sau vụ gặt.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Khô, cháy, hơi ngọt, có nét thuốc lá và nhựa đường. Nó bám vào tóc và vải rất dai, đôi khi qua cả một lần giặt.
Nhóm hợp chất tạo nên mùi này — guaiacol, syringol và họ hàng của chúng — cũng có trong gỗ xông thực phẩm và trong một số loại trà. Cùng một họ phân tử, ba bối cảnh hoàn toàn khác nhau: một cánh đồng sau vụ gặt, một tủ xông thịt, một ấm trà.
Rơm cháy và củi cháy khác nhau. Rơm cho mùi nhẹ hơn, ngọt hơn, ít nhựa hơn; củi cứng cho mùi nặng và nhiều nhựa đường hơn.
Cách ngửi mục này
Nếu ở gần vùng nông thôn, tìm một đống rơm đốt sau vụ gặt và đứng cuối gió cách chừng hai chục mét. Nếu không, đốt một nắm rơm hoặc lá khô trong chậu kim loại ngoài trời. Ngửi khói đã loãng, không ngửi khói đặc.
Vì sao mục này khó
Vì mùi khói làm cay mắt và kích thích đường thở, khiến người ta rút lui trước khi kịp phân tích. Đứng xa và đứng cuối gió là điều kiện bắt buộc.
Đừng nhầm với
Mục này
Khói rơm
Họ Khói khoáng
Rơm cho khói ngọt và nhiều nhựa; than đã cháy hết phần bay hơi nên chỉ còn hơi khô và khoáng.
Mục này
Khói rơm
Họ Khói khoáng
Khói rơm ngọt và có nhựa thực vật; nhựa đường khét, dày, hoàn toàn khoáng và không có nét ngọt nào.
Ghi chú khoa học
Khói rơm là sản phẩm nhiệt phân cellulose và lignin ở nhiệt độ thấp, thiếu oxy. Lignin cho ra nhóm phenol như guaiacol và creosol; cellulose cho ra furfural. Gỗ cứng nhiều lignin hơn rơm nên khói của nó đậm phenol hơn — đó là lý do khói gỗ và khói rơm không cùng một mùi.
Trong đời sống Việt
Đốt rơm sau vụ gặt là tập quán lâu đời nay đang bị hạn chế vì ô nhiễm không khí. Với nhiều người sinh ra ở nông thôn Bắc Bộ, đây là mùi của tháng sáu và tháng mười, và nó đang dần biến mất khỏi ký ức của thế hệ sau.