Từ điển mùi · Họ Khói khoáng · Mục 9 trên 9
Xi măng nóng
Mốc quy chiếu
Ra mặt sân bê tông giữa trưa nắng ngay trước cơn mưa, cúi xuống và ngửi.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Khô, bụi, khoáng, gần như không có nét hữu cơ nào để bám vào.
Đây là mục khó nhất trong cả bộ vì không mô tả được bằng cách so sánh. Rất ít mục khác khó neo như vậy. Chỗ gần nhất là gốm mới nung — cũng là khoáng gặp ẩm — nhưng gốm nguội và lặp lại được, còn xi măng nóng thì không. Có những mùi mà ngôn ngữ chỉ làm được đúng một việc là trỏ tay.
Nó cũng là mục cho thấy giới hạn của chính từ điển này. Một cuốn từ điển trung thực phải có chỗ để thừa nhận rằng nó không nói được, và đây là chỗ đó.
Cách ngửi mục này
Ra sân bê tông giữa trưa nắng, cúi xuống cách mặt sân chừng ba gang và ngửi. Làm lại vào lúc trời sắp mưa, khi độ ẩm đã lên nhưng mưa chưa xuống — mùi mạnh hơn nhiều. Đừng cố tìm từ; chỉ cần ghi nhớ cảm giác.
Vì sao mục này khó
Vì không có từ vựng nào sẵn có. Phần lớn người thử mô tả sẽ dùng chữ nóng hoặc chữ bụi, và cả hai đều không phải mùi.
Đừng nhầm với
Mục này
Xi măng nóng
Họ Khói khoáng
Xi măng nóng là mùi của phản ứng đang xảy ra, chỉ có trong vài giờ đầu. Gốm mới nung là mùi của khoáng đã nguội hút ẩm trở lại, và lặp lại được.
Ghi chú khoa học
Xi măng nóng toả mùi khi phản ứng thuỷ hoá giải phóng nhiệt và đẩy hơi nước cùng các vết hữu cơ trong cốt liệu ra ngoài. Đây là mùi của một phản ứng hoá học đang diễn ra chứ không phải mùi của một vật liệu ở trạng thái nghỉ — nó chỉ tồn tại trong những giờ đầu và không bao giờ quay lại.
Trong đời sống Việt
Mùi này gắn với đô thị chứ không gắn với thiên nhiên, nên hiếm khi xuất hiện trong văn học. Với nhiều người sống ở đô thị hôm nay, đời sống khứu giác diễn ra trên bê tông nhiều hơn trên đất.