Mốc quy chiếu
Khuấy nhẹ lớp bùn đáy một ao tù, ngửi hơi bốc lên.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Tanh, mốc, có nét trứng thối nhẹ và một lớp đất đậm. Nặng, khó chịu, và bám dai.
Nét trứng thối đến từ hợp chất lưu huỳnh sinh ra khi vi khuẩn phân huỷ trong điều kiện thiếu oxy. Đây là dấu hiệu quan trọng: mùi này cho biết đáy ao đang thiếu oxy, thông tin mà người nuôi cá cần biết.
Bùn ao và bùn sông khác nhau rõ. Nước chảy mang oxy nên bùn sông ít nét lưu huỳnh hơn nhiều.
Cách ngửi mục này
Khuấy nhẹ lớp bùn ở mép một ao tù bằng que dài, ngửi từ khoảng cách một mét. Đừng cúi sát mặt nước. So sánh với bùn ở mép một con sông có nước chảy.
Vì sao mục này khó
Vì phản ứng né tránh và vì mùi này gắn với ô nhiễm. Giữ khoảng cách là bắt buộc.
Đừng nhầm với
Mục này
Bùn ao
Họ Đất ẩm
Cả hai đều có hợp chất lưu huỳnh từ vi khuẩn yếm khí. Bùn ao có thêm geosmin nên có nét đất; mắm tôm có trimethylamine nên có nét tanh của biển.
Ghi chú khoa học
Bùn ao thiếu oxy tạo điều kiện cho vi khuẩn khử sulfate hoạt động, sinh ra hydrogen sulfide cùng các mercaptan. Nồng độ của chúng tỷ lệ nghịch với lượng oxy hoà tan ở đáy, nên mùi này là một phép đo định tính khá tin cậy về sức khoẻ của ao.
Trong đời sống Việt
Người nuôi cá và nuôi tôm truyền thống đánh giá tình trạng đáy ao bằng mũi trước khi có bất kỳ thiết bị đo nào. Đây là một hệ tri thức cảm quan có giá trị thực dụng cao và gần như không được ghi chép.