Mốc quy chiếu
Lá dứa tươi vò nát.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Gần như trùng khít với cơm nếp mới, cộng thêm một lớp xanh của lá tươi.
Cặp này là bằng chứng rõ nhất cho một điều phản trực giác: mùi không thuộc về loài cây, mùi thuộc về phân tử. Hai sinh vật xa nhau trên cây phả hệ vẫn có thể tổng hợp cùng một chất, và khi đó chúng cho cùng một mùi.
Hiểu điều này là bước ngoặt trong cách bạn đọc mọi bản phân tích về sau. Danh sách cấu tử quan trọng hơn tên loài, và hai loài khác nhau có cùng danh sách sẽ ngửi giống nhau bất kể chúng thuộc họ thực vật nào.
Cách ngửi mục này
Vò một lá dứa tươi, ngửi. Ngay sau đó mở nồi cơm nếp và ngửi. Phần trùng nhau chính là phân tử chung; phần khác biệt là lớp xanh mà chỉ lá tươi mới có. Bài tập này làm được trong một buổi sáng và dạy nhiều hơn một chương sách.
Vì sao mục này khó
Không khó về mặt khứu giác, nhưng khó chấp nhận về mặt lý trí. Nhiều người phản đối rằng hai thứ đó rõ ràng khác nhau — và họ đúng, chúng khác nhau ở lớp phụ, chỉ giống nhau ở lớp chính.
Đừng nhầm với
Mục này
Lá dứa
Họ Ngọt bếp
Gần như cùng một phân tử. Lá dứa có thêm lớp xanh của lá tươi; cơm nếp có thêm nét sữa.
Ghi chú khoa học
Cả cơm nếp và lá dứa đều chứa 2-acetyl-1-pyrroline, một phân tử nhỏ chứa nitơ mà mũi người phát hiện ở nồng độ cực thấp. Hai loài này không có quan hệ họ hàng gần: một là cỏ, một là cây thân thảo nhiệt đới. Việc chúng cùng tổng hợp một chất là hiện tượng tiến hoá hội tụ ở cấp phân tử.
Trong đời sống Việt
Lá dứa được dùng để tăng mùi cho gạo tẻ thường, một mẹo phổ biến khắp Đông Nam Á. Đây thực chất là việc bổ sung một phân tử còn thiếu — kỹ thuật hương liệu đúng nghĩa, thực hành trong bếp gia đình từ nhiều thế hệ trước khi có tên gọi.