Mốc quy chiếu
Rễ cỏ hương bài phơi khô, bẻ đôi.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Đất, khói, và một nét ngọt như bánh mì cháy. Rất nặng, gần như đứng yên, phải đưa sát mũi mới bắt được.
Đây là mốc chuẩn cho khái niệm hương nền. Tài liệu ngành dùng chính cây này — vetiver — làm ví dụ kinh điển cho tầng cuối, và nó có thật, rẻ, mua được ở hàng hương.
Điều đáng chú ý là nó gần như không thay đổi theo thời gian. Ngửi lúc mới bẻ và ngửi sau bốn giờ cho gần như cùng một mùi — đúng định nghĩa của một cấu tử tầng cuối.
Cách ngửi mục này
Mua một bó rễ hương bài khô ở hàng hương hoặc hàng thuốc bắc. Bẻ đôi một đoạn rễ để lộ mặt trong, đưa sát mũi và ngửi chậm. Đừng ngửi từ xa — phân tử quá nặng để tự tới chỗ bạn.
Vì sao mục này khó
Vì nó không bay tới mũi bạn. Người quen ngửi những mùi tự lan tới sẽ kết luận rằng hương bài nhạt, trong khi thực ra nó rất mạnh nhưng bất động.
Đừng nhầm với
Mục này
Hương bài
Họ Nhựa gỗ
Hương bài là rễ nên có nét đất rõ và khô; đàn hương là lõi gỗ nên có nét kem. Cả hai đều bền, nhưng hương bài nặng hơn và ít ngọt hơn.
Ghi chú khoa học
Rễ hương bài chứa nhóm sesquiterpene alcohol và ketone rất nặng, trong đó alpha-vetivone sôi quanh 300 độ. Chính khối lượng phân tử lớn cộng nhóm phân cực làm chúng gần như đứng yên trên giấy thử. Đây là lý do hương bài được dùng làm chất định hương: nó không chỉ tự ở lại mà còn làm chậm sự bay hơi của các chất nhẹ trộn cùng.
Trong đời sống Việt
Rễ hương bài là nguyên liệu chính làm hương thắp truyền thống ở nhiều làng nghề miền Bắc. Mùi mà nhiều người Việt gọi là mùi hương hay mùi đình chùa thực chất phần lớn là mùi rễ này khi cháy.