Mốc quy chiếu
Mở một cuốn sách in trước năm 1990, dí mũi vào giữa trang và hít.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Ngọt, có nét vani và hạnh nhân, cùng một lớp bụi và ẩm phía dưới.
Nét vani là điều bất ngờ với hầu hết mọi người, và nó không phải liên tưởng — nó là một phân tử thật, sinh ra khi giấy phân huỷ.
Sách càng cũ và giấy càng rẻ thì nét ấy càng rõ. Sách mới in trên giấy tốt gần như không có.
Cách ngửi mục này
Mở sách ở khoảng giữa, ép mặt vào gáy và hít sâu. Rồi làm lại với một cuốn mới mua — hai mùi không có gì chung ngoài giấy.
Vì sao mục này khó
Vì người ta cho rằng đó là "mùi cũ" chung chung. Thực ra nó rất cụ thể và có thể phân tích thành từng thành phần, mỗi thành phần có nguồn riêng.
Đừng nhầm với
Mục này
Sách cũ
Họ Đồ vật
Sách cũ là giấy đang phân huỷ — vanillin và furfural. Sách mới là mực và keo đang bay hơi. Hai quá trình ngược chiều.
Mục này
Sách cũ
Họ Đồ vật
Sách cũ có vanillin từ giấy phân huỷ nên có nét vani loãng lẫn bụi giấy; cánh kiến chỉ toả khi hơ nóng, ngọt trực diện và có nét mật, da.
Ghi chú khoa học
Lignin trong giấy phân huỷ chậm theo thời gian và sinh vanillin — cùng phân tử tạo mùi vani. Cellulose phân huỷ cho furfural, tạo nét hạnh nhân. Keo dán và mực góp thêm nhóm acid hữu cơ. Giấy không axit dùng cho sách chất lượng cao phân huỷ chậm hơn nhiều, nên nó ít mùi hơn — chất lượng giấy đọc được bằng mũi.
Trong đời sống Việt
Sách cũ ở Việt Nam gắn với các hiệu sách vỉa hè và với sách in thời bao cấp trên giấy tái chế rất rẻ. Loại giấy ấy phân huỷ nhanh, nên sách in những năm bảy mươi tám mươi trên loại giấy ấy thường có mùi đậm hơn sách cùng tuổi in trên giấy tốt.