Mốc quy chiếu
Một nắm rơm hoặc cỏ đã phơi khô hoàn toàn, vò nát rồi ngửi.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Ngọt, ấm, có nét vani mờ và một lớp bụi. Hoàn toàn không còn gì của cỏ tươi — không xanh, không lạnh, không ướt.
Sự biến đổi này có nguyên nhân hoá học rõ ràng. Khi cỏ khô đi, một chất trong cây chuyển hoá thành coumarin, phân tử nặng có mùi ngọt như vani và bánh nướng. Cỏ tươi cho nhóm chất nhẹ bay trong vài phút; cỏ khô cho một phân tử nặng ở lại hàng tháng.
Ba mục tầng cuối của họ cỏ lá — cỏ khô, rơm khô, chè khô — đều là lá đã khô. Không lá tươi nào trong họ này chạm tới tầng cuối, và đó không phải trùng hợp. Không có cách nào để một chiếc lá tươi cho hương nền.
Cách ngửi mục này
Vò một nắm rơm khô hoặc cỏ đã phơi vài ngày, ngửi ngay. So sánh với cỏ vừa cắt nếu có thể — hai mùi này cùng một cây, cách nhau vài ngày nắng, và không còn điểm chung nào. Đây là cặp đối chiếu mạnh nhất trong toàn bộ từ điển.
Vì sao mục này khó
Vì người ta không nghĩ cỏ khô là một mùi đáng chú ý. Nó nhẹ, quen, và dễ bị bỏ qua như phông nền của nông thôn.
Đừng nhầm với
Mục này
Cỏ khô
Họ Cỏ lá
Cùng một cây, cách nhau vài ngày nắng. Cỏ tươi xanh gắt và lạnh; cỏ khô ngọt, ấm, có vani và ở lại rất lâu.
Ghi chú khoa học
Coumarin không có sẵn trong cỏ tươi. Nó hình thành khi cây khô đi và enzyme giải phóng nó từ một tiền chất dạng glycoside. Đây là ví dụ sạch nhất trong từ điển về việc một mùi được sinh ra bởi cái chết của mô thực vật chứ không tồn tại sẵn trong mô sống.
Trong đời sống Việt
Trong nước hoa châu Âu, hương cỏ khô là một dòng riêng có tên foin. Ở Việt Nam mùi rơm khô gắn với sân phơi, với ổ rơm và với mùa gặt — cùng một phân tử, hai hệ liên tưởng hoàn toàn khác nhau.