Mốc quy chiếu
Vò một lá bưởi tươi, ngửi lòng bàn tay.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Xanh, ấm, có nét hoa mờ và một chút nhựa. Dày hơn lá chanh và ít kim loại hơn.
Cùng chi cây với lá chanh nhưng đi hướng khác: lá chanh nghiêng về xà phòng và kim loại, lá bưởi nghiêng về hoa và nhựa. Đây là bộ ba hoàn chỉnh trong chi Citrus mà người Việt tiếp cận được — vỏ, lá chanh, lá bưởi — và ngửi cả ba liên tiếp là bài học tốt nhất về sự phân hoá trong một chi thực vật.
Lá vò và lá đun sôi cho hai mùi khác nhau. Nồi nước lá bưởi có thêm nét ngọt mà lá tươi không có.
Cách ngửi mục này
Vò một lá bưởi và một lá chanh ở hai tay, ngửi luân phiên. Sau đó bóp thêm một mảnh vỏ bưởi. Ba mùi, một chi cây, và không mùi nào lẫn được với mùi nào.
Vì sao mục này khó
Vì lá bưởi hiếm khi được ngửi riêng — nó luôn nằm trong nồi nước xông cùng năm sáu loại lá khác.
Đừng nhầm với
Mục này
Lá bưởi
Họ Cỏ lá
Cùng chi Citrus nhưng đi hai hướng. Lá chanh nghiêng về xà phòng và kim loại; lá bưởi nghiêng về hoa và nhựa.
Ghi chú khoa học
Lá bưởi và vỏ bưởi có thành phần khác hẳn nhau dù cùng một cây. Lá nghiêng về nhóm aldehyde và alcohol, vỏ nghiêng về hydrocarbon. Đây là hiện tượng chuyên hoá theo cơ quan: cùng bộ gen, mỗi mô kích hoạt một nhánh sinh tổng hợp khác nhau tuỳ chức năng của nó.
Trong đời sống Việt
Lá bưởi là thành phần cố định của nồi nước gội đầu và nồi nước tắm tất niên ở miền Bắc. Việc gội đầu bằng nước lá bưởi vào chiều ba mươi Tết là một trong những nghi thức khứu giác được giữ lâu nhất trong đời sống Việt.