Mốc quy chiếu
Mở một gói chè mộc, ngửi lá khô trước khi pha.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Xanh khô, hơi khói, có nét cỏ đã sao và một lớp chát mờ ở cuối hơi thở.
Khác hẳn chè đã pha. Lá khô là trạng thái cô đặc và tĩnh; nước chè là trạng thái loãng và động. Ngửi lá khô cho bạn nguyên liệu, ngửi nước cho bạn kết quả.
Nó ở lại rất lâu trong hộp kín, và đó là lý do một hộp chè cũ vẫn nhận ra được sau nhiều năm.
Cách ngửi mục này
Đổ một ít lá ra lòng bàn tay, hà hơi ấm lên rồi ngửi ngay — hơi ẩm làm các chất bay ra mạnh hơn. Đây chính là động tác người mua chè lâu năm vẫn làm, và nó có cơ sở vật lý.
Vì sao mục này khó
Vì phần lớn người Việt chỉ quen mùi nước chè chứ chưa bao giờ ngửi lá khô một cách chủ động. Hai thứ đủ khác nhau để cần hai mục riêng, nhưng não thường gộp chúng làm một.
Đừng nhầm với
Mục này
Chè khô
Họ Cỏ lá
Chè đã qua lửa nên có nét rang; cỏ khô chỉ phơi nắng nên thuần mật và bụi. Lửa là toàn bộ khác biệt.
Ghi chú khoa học
Sao chè dừng hoạt động của enzyme oxy hoá, giữ lá ở trạng thái xanh. Nhiệt của quá trình sao đồng thời tạo nhóm pyrazine cho nét rang và một lượng nhỏ furan. Chè càng sao kỹ thì phần rang càng rõ và phần xanh càng lùi — đó là toàn bộ khác biệt giữa chè xanh và chè đã ủ.
Trong đời sống Việt
Chè mộc Thái Nguyên là chuẩn tham chiếu của người uống chè miền Bắc. Việc ngửi lá khô trước khi mua là một nghi thức mặc định ở chợ chè, và người bán luôn xoè lá ra tay khách chứ không để trong túi.