Mốc quy chiếu
Vốc một nắm rơm khô, vò mạnh rồi ngửi.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Ngọt nhẹ, bụi, có nét cỏ đã chết và một chút mật. Không có gì xanh còn lại.
Đây là cỏ ở đầu kia của vòng đời. Cỏ vừa cắt là tổn thương và tươi; rơm khô là kết thúc, và mùi của nó ổn định tới mức gần như không đổi qua nhiều tháng.
Nét mật là điều bất ngờ với người mới ngửi. Ở cỏ khô, nét ấy đến từ coumarin sinh ra khi cỏ khô đi; ở rơm lúa, nguồn chính xác của nó chưa được phân tích riêng.
Cách ngửi mục này
Vò mạnh để phá cấu trúc — rơm nguyên vẹn gần như không mùi. Ngửi ngay sau khi vò. Nếu có cỏ vừa cắt gần đó, ngửi luân phiên: hai đầu của cùng một loài cây.
Vì sao mục này khó
Vì nó nhạt và đều nên dễ bị coi là "không mùi". Thực ra nó có cấu trúc rõ, chỉ là ở cường độ thấp và không thay đổi theo thời gian nên không có gì để bám vào.
Đừng nhầm với
Mục này
Rơm khô
Họ Cỏ lá
Rơm là thân lúa sau gặt, cỏ khô là cỏ phơi. Rơm nhiều bụi và ít ngọt hơn; cỏ khô đậm coumarin nên nét mật rõ hơn.
Ghi chú khoa học
Chúng tôi chưa tìm được phân tích thành phần bay hơi riêng cho rơm lúa khô. Ở cỏ khô, nét ngọt như mật và vani được quy cho coumarin, sinh ra khi mô khô đi và enzyme giải phóng nó từ một tiền chất glycoside — nhưng lượng coumarin khác nhau nhiều giữa các loài cỏ, và chúng tôi chưa tìm được số liệu cho lúa.
Các phân tích rơm lúa đã công bố tìm thấy acid p-coumaric, acid ferulic và vanillin trong dịch thuỷ phân. Vanillin có thể góp vào nét ngọt, nhưng chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu nào nối trực tiếp các chất ấy với mùi rơm khô. Chúng tôi để ngỏ cơ chế thay vì suy từ cỏ khô sang.
Trong đời sống Việt
Rơm là vật liệu đa dụng của nông thôn Việt: lợp nhà, đun bếp, ủ nấm, lót ổ. Mùi rơm khô gắn với sân phơi và với mùa gặt, và nó là một trong ít mùi mà người thành phố nhận ra ngay dù chưa từng sống ở quê.