Mốc quy chiếu
Lá hương nhu tía vò nát.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Xanh chồng thẳng lên một nền đinh hương rõ đến mức không thể nhầm. Hai lớp này không hoà vào nhau mà nằm chồng lên, và bạn có thể tách chúng ra bằng cách ngửi chậm.
Đây là mục bắc cầu giữa họ cỏ lá và họ cay ấm. Nó cũng là bằng chứng sống cho khái niệm chemotype. Trong cùng chi Ocimum tồn tại những giống mang bản chất hoá học khác hẳn nhau: giống này giàu eugenol nên nghe như đinh hương, giống kia giàu methyl chavicol nên nghe như hồi.
Nếu bạn từng thắc mắc vì sao húng quế Ý và húng quế Thái không giống nhau dù cùng tên khoa học, câu trả lời nằm ở đây.
Cách ngửi mục này
Vò một lá hương nhu tía, ngửi ngay. Sau đó ngửi một nụ đinh hương khô. Bạn sẽ nhận ra ngay phần chung. Nếu có sẵn húng quế Thái, ngửi thêm để thấy cùng một chi cây có thể đi xa đến đâu.
Vì sao mục này khó
Người ta thường coi tên khoa học là bảo chứng cho mùi. Không phải. Tên loài chỉ nói về hình thái và di truyền; mùi phụ thuộc vào chất mà cây tổng hợp, và điều đó thay đổi theo vùng đất, độ cao, mùa vụ.
Đừng nhầm với
Mục này
Hương nhu
Họ Cỏ lá
Cùng chứa eugenol nên đều có nét đinh hương. Nhưng hương nhu là lá tươi nên có lớp xanh phía trên; đinh hương là nụ khô, đậm đặc và làm tê lưỡi.
Ghi chú khoa học
Hương nhu là ví dụ rõ nhất về chemotype ở Việt Nam. Cùng chi Ocimum với húng quế, nhưng tuỳ giống mà cây tích luỹ eugenol hay methyl chavicol làm chất chủ đạo.
Điểm cần nói rõ: đây là khác biệt di truyền giữa các giống, không phải chuyện một cây đổi hướng khi đổi chỗ trồng. Môi trường điều chỉnh hàm lượng, không đổi chất chủ đạo. Mang hạt của giống giàu eugenol đi trồng nơi khác, bạn vẫn thu được cây giàu eugenol.
Trong đời sống Việt
Hương nhu là vị chính trong nồi nước xông giải cảm truyền thống, thường đi cùng sả, lá bưởi và bạc hà. Bốn thứ này gộp lại tạo nên một mùi mà gần như mọi người Việt đều nhận ra ngay lập tức nhưng ít ai tách được thành phần.