Cấu tử · họ Aldehyde · Terpenoid
Geranial
Chanh sắc, có cạnh, hơi kim loại. Đây là phần cho citral cái nét gắt mà nhiều người thấy hơi thô khi ngửi đậm.
- CAS
- 141-27-5
- Công thức
- C10H16O
- Khối lượng PT
- 152,23
- Ngưỡng phát hiện
- 32 ppbtrong nước
- Điểm sôi
- ≈ 229 °C ở áp suất thường
Hai trục nằm gần nhau ở chất này. Bay hơi cho biết nó rời khỏi bề mặt sớm hay muộn; ngưỡng cho biết cần bao nhiêu chất thì mũi mới nhận ra.
Phải khai báo trên nhãn
Chất này nằm trong danh sách gây dị ứng phải khai báo riêng trên nhãn mỹ phẩm ở châu Âu, thuộc nhóm 24 chất có từ trước Quy định 2023/1545. Tên phải ghi trên nhãn: CITRAL — geranial và neral khai báo chung dưới một tên.
Ngưỡng khai báo là 0,001% với sản phẩm lưu lại trên da và 0,01% với sản phẩm rửa trôi. Đây là quy định châu Âu, không phải Việt Nam — xem trang quy định để biết vì sao nó vẫn đáng quan tâm. Đây không phải tư vấn pháp lý.
Từ đâu ra
Chất này đi theo con đường Terpenoid — Cây lắp từ những khối năm carbon giống hệt nhau.
Về con số ngưỡng
Tài liệu ngành ghi ngưỡng phát hiện của geranial — còn gọi là alpha-citral — trong khoảng 32 đến 460 phần tỷ. Chúng tôi lấy đầu thấp cho nhất quán với cách ghi citral. Khoảng ấy rộng gấp mười bốn lần, trong khi khoảng của citral hỗn hợp chỉ gấp bốn. Nghĩa là số đo cho từng đồng phân riêng kém chắc hơn số đo cho hỗn hợp — hãy đọc giá trị mùi tính từ nó với đúng mức tin cậy đó.
Ngưỡng công bố trong tài liệu chênh nhau tới vài bậc do khác nhau về phương pháp đo, độ tinh khiết mẫu và nhóm người thử. Con số ở đây là mức độ lớn để so sánh tương đối, không phải một số đo. Chúng tôi chỉ ghi cho những chất mà tài liệu tương đối thống nhất — 52 trên 106 chất trong thư viện. Các chất còn lại để trống thay vì đoán.
Vì sao nó nằm ở vị trí đó
Đồng phân (E) của citral — nhóm methyl và nhóm carbonyl nằm khác phía so với liên kết đôi. Neral là đồng phân (Z), tức cùng phía.
Chênh lệch hình học ấy nhỏ nhưng đủ đổi cách phân tử xếp cạnh nhau, và geranial sôi cao hơn neral chừng hai độ. Trên giấy thử, neral rời đi trước, nên phần ngọt mềm đến trước phần sắc.
Trong phần lớn nguồn tự nhiên geranial chiếm ưu thế, thường quanh tỉ lệ ba trên hai so với neral. Vì thế điểm sôi ghi cho citral hỗn hợp — 229 độ — chính là điểm sôi của geranial.
Nơi khác bạn gặp nó
Đi cùng neral trong mọi nguồn citral tự nhiên: sả chanh, màng tang, vỏ chanh, gừng. Một bản phân tích tách riêng hai dòng cho biết nhiều hơn bản gộp chúng thành citral.