Mốc quy chiếu
Thanh quế Trà Bồng cạo nhẹ lớp ngoài.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Ngọt, nóng, gần như có vị dù bạn chưa nếm. Cảm giác nóng ấy không phải khứu giác thuần tuý mà là phản ứng của dây thần kinh sinh ba — cùng hệ thống báo cho bạn biết ớt cay và bạc hà lạnh.
Điều này có nghĩa là khi ngửi quế, bạn đang dùng hai giác quan cùng lúc mà tưởng là một. Tách được hai thứ đó ra là bài tập khó nhất trong họ cay ấm.
Khác hẳn lá của chính cây đó. Vỏ giàu cinnamaldehyde nên ngọt và nóng; lá giàu eugenol nên nghiêng hẳn về đinh hương. Một cây, hai bộ phận, hai loại tinh dầu không thay thế nhau được.
Cách ngửi mục này
Cạo nhẹ lớp ngoài của một thanh quế Trà Bồng để lộ mặt trong, ngửi ngay. Chú ý tách hai cảm giác: phần mùi đến trước, phần nóng đến sau khoảng hai giây. Nếu ngửi quá lâu, phần nóng sẽ át hết và bạn không còn phân biệt được gì.
Vì sao mục này khó
Vì bộ não gộp mùi và cảm giác nóng thành một trải nghiệm duy nhất. Bài tập tách chúng ra cần sự kiên nhẫn và cần ngửi nhiều lần ngắn thay vì một lần dài.
Đừng nhầm với
Mục này
Vỏ quế
Họ Cay ấm
Vỏ ngọt và nóng; lá nghiêng hẳn về đinh hương, gần như không ngọt.
Ghi chú khoa học
Sự khác nhau giữa vỏ quế và lá quế nằm ở con đường sinh tổng hợp trong cây. Vỏ tích luỹ cinnamaldehyde, lá tích luỹ eugenol, và cùng một bộ gen cho ra hai kết quả khác nhau tuỳ mô. Hiện tượng này gọi là chuyên hoá theo cơ quan, và nó phổ biến hơn nhiều người tưởng.
Trong đời sống Việt
Quế Trà Bồng và quế Yên Bái là hai vùng quế nổi tiếng nhất Việt Nam, và cả hai đều thuộc loài Cinnamomum cassia chứ không phải quế Ceylon. Hai loài này khác nhau đáng kể về hàm lượng coumarin, một điểm mà thị trường xuất khẩu quan tâm nhiều hơn thị trường trong nước.