Mốc quy chiếu
Củ riềng tươi thái lát.
Làm việc này trước khi đọc tiếp. Mục từ chỉ có tác dụng khi bạn vừa ngửi xong.
Long não và thông nổi lên trên một nền gừng. Sắc và thoáng hơn gừng nhiều, gần như có gió.
Đây là mục bắc cầu giữa họ cay ấm và họ thuốc. Nó hữu ích khi giải thích vì sao ranh giới giữa các họ mùi không bao giờ sắc nét. Riềng có đủ đặc điểm để xếp vào cả hai. Việc xếp nó vào đâu là quyết định của người phân loại, không phải sự thật của tự nhiên.
So với gừng, riềng thiếu phần ngọt và thừa phần lạnh. Đó là cặp đối chiếu tốt nhất trong họ cay ấm vì hai củ này giống nhau về hình thức đến mức người mua hay nhầm.
Cách ngửi mục này
Thái một lát riềng tươi, ngửi mặt cắt. Ngay sau đó thái một lát gừng và ngửi. Làm luân phiên hai ba lượt. Bạn sẽ nhận ra phần chung là nền củ, còn phần khác là lớp long não chỉ có ở riềng.
Vì sao mục này khó
Vì hai củ trông giống nhau nên bộ não đã cho rằng chúng phải giống nhau về mùi. Đây là trường hợp thị giác can thiệp vào khứu giác, và cách chữa là nhắm mắt khi ngửi.
Đừng nhầm với
Mục này
Riềng
Họ Cay ấm
Gừng ấm và có xà phòng; riềng có long não và thông nổi lên trên.
Ghi chú khoa học
Riềng chứa methyl cinnamate, một ester thơm không có trong gừng dù hai cây cùng họ. Đây là chất tạo nên nét ngọt có hoa của riềng, và nó cũng xuất hiện trong húng quế Thái cùng một số loài lan. Ba nguồn không họ hàng, một phân tử.
Trong đời sống Việt
Riềng là gia vị bắt buộc trong thịt chó, giả cầy và một số món cá kho ở miền Bắc — luôn đi với thứ gì đó có mùi mạnh cần được cân lại. Vai trò của nó trong bếp Việt là vai trò của một chất đối trọng, không phải một chất tạo hương chính.