Có một sai lầm mà gần như ai cũng mắc khi bắt đầu: hít thật sâu và giữ lâu, tin rằng như thế sẽ bắt được nhiều hơn.
Điều ngược lại mới đúng.
Vì sao ngửi lâu lại tệ hơn
Thụ thể khứu giác thích nghi rất nhanh. Sau khoảng mười tới hai mươi giây tiếp xúc liên tục với một mùi, tín hiệu gửi lên não giảm mạnh. Đây là hiện tượng thích nghi khứu giác, và nó là lý do bạn không ngửi thấy mùi nhà mình nhưng khách vừa bước vào thì ngửi thấy ngay.
Hít sâu và giữ lâu vì thế là cách nhanh nhất để tự làm mù mũi mình.
Cách làm đúng
Ba nhịp ngắn, mỗi nhịp khoảng một giây, cách nhau vài giây. Giống cách chó ngửi — không phải trùng hợp, đó là cách tối ưu cho hệ thống này.
Giữ khoảng cách. Với mẫu mạnh như dầu gió hay đinh hương, ít nhất một gang tay. Đưa sát chỉ làm bão hoà và bạn mất luôn cả những mẫu ngửi sau đó.
Đặt lại mũi giữa các mẫu bằng cách ngửi vào khuỷu tay áo của chính mình vài giây. Mùi da bạn là mùi mà hệ thần kinh của bạn đã thích nghi hoàn toàn, nên nó hoạt động như một nút reset. Cách này hiệu quả hơn ngửi hạt cà phê — mẹo cà phê phổ biến trong cửa hàng nước hoa nhưng bằng chứng ủng hộ nó khá yếu.
Ba mốc thời gian
Với mẫu lỏng trên giấy thử, ngửi ở ba thời điểm cố định: ngay lập tức, sau nửa giờ, và sau bốn giờ. Ghi ba từ mỗi lần.
Ba bộ từ đó là bản đồ tầng hương của mẫu. Lần đầu bạn bắt được các phân tử nhẹ nhất — nhóm chua the, nhóm xanh. Lần hai là phần thân. Lần ba chỉ còn những phân tử nặng nhất, nhóm gỗ và nhựa.
Nếu bạn có một chai tinh dầu kèm bản phân tích, sắp các cấu tử theo điểm sôi tăng dần rồi đặt ba bộ từ ấy cạnh danh sách. Chúng sẽ khớp nhau, và đó là lúc bản phân tích thôi là một tờ giấy kỹ thuật.
Bốn điều nên tránh
Đừng ngửi nhiều hơn năm mẫu trong một buổi. Sau con số đó mọi thứ bắt đầu nghe giống nhau và bạn đang lãng phí mẫu.
Đừng ngửi khi đang cảm hoặc vừa ăn đồ cay nóng. Niêm mạc mũi thay đổi và kết quả không so sánh được với những buổi khác.
Đừng đọc mô tả trước khi ngửi. Từ vựng gợi ý rất mạnh, và bạn sẽ tìm thấy đúng thứ người khác đã viết. Ngửi trước, ghi ba từ, rồi mới đọc.
Đừng sửa bản ghi đầu tiên. Nó thô, nó vụng, và chính vì thế nó là của bạn.